Een vraag,

wild idee

of leuke opdracht? 

Rien de Mey

Generaal De Ceuninckstraat 48, 2800 Mechelen riendm@gmail.com  |  +32 476 45 21 92

Het Grote Monogamie Onderzoek

Hoe trouw bent u? Dacht u al eens aan seks met een ander? Of bleef het niet bij denken? Is porno kijken ook overspel? En: werd u zelf al eens geconfronteerd met ontrouw? U mag er ons binnenkort alles over vertellen. Want na ons grote Orgasme-Onderzoek van vorig jaar, peilen Het Nieuwsblad Magazine en Charlie Magazine weer naar het relationele leven van de Vlaming. In afwachting: een dubbelgesprek met twee experten ter zake. Relatiebemiddelaar Rika Ponnet en seksuoloog Alexander Witpas over het belang en de uitdagingen van de moderne monogame relatie. 

Verschenen in: Het Nieuwsblad Magazine

Monogamie, ontrouw en overspel. Is het belangrijk dat we het er nog een keer over hebben?

Alexander: "Uit onderzoek blijkt dat, als je heel de volwassen Vlaamse bevolking bekijkt, minstens 20 à 25 procent al een keer ontrouw was. Bij de leeftijdscategorie 30 tot 40 jaar is dat 33 procent. En als je weet dat die 33 procent ook nog eens een partner heeft, dan kom je toch uit op een heel grote groep die ermee te maken krijgt."

Rika: "Ontrouw en overspel zijn thema's die in mijn praktijk vaak terugkeren. Of overspel vaker voorkomt dan vroeger, wil ik niet gezegd hebben. Maar ik voel wel dat de manier waarop we ontrouw ervaren, veranderend is over de jaren heen. Dat heeft alles te maken met de verwachtingen die we hebben over vaste relaties. Je partner is vandaag veel meer dan je man of vrouw, of de moeder of vader van je kinderen: hij of zij is ook je beste vriend, je soulmate, je teamgenoot. Doordat we in kleinere verbanden leven met minder mensen rondom ons, moet de relatie (en het kerngezin) veel meer invullen dan vroeger het geval was. Pleegt een van de twee partners dan een vorm van ontrouw, dan grijpt dat veel dieper op die relatie in. Ik denk dat vrouwen vroeger sneller incalculeerden dat 'zoiets kon gebeuren'. Ik zeg natuurlijk niet dat ontrouw dan geen vertrouwensbreuk was, maar als je weet dat mensen toen misschien niet per se vanuit verliefdheid, maar ook vanuit andere overwegingen trouwden, dan snap je ook dat ze die relatie en een eventuele misstap op een andere manier evalueerden. Ik zie daar toch echt een wereld van verschil."

Ontrouw hoeft

geen eindpunt te zijn

PIKA PONNET

,,

,,

Onze wereld zélf is ook geëvolueerd. De sociale media, bijvoorbeeld, hebben die ook een invloed op trouw binnen de monogame relatie? 

Alexander: "Zeker. Door de sociale media is er een constante nabijheid van mensen, collega's en exen. Vroeger ging je uit elkaar, ging hij of zij elders wonen en zag je elkaar vervolgens nooit meer. Je kon een brief sturen, ja. Maar dat was het dan. Nu krijg je een bericht op Facebook, wordt er gechat. Contact is altijd en overal mogelijk, in de twee richtingen, en daarmee omgaan is niet evident. En de verleiding blijft aanwezig. Want een buitenechtelijke relatie die je beëindigt? Wederom: vroeger was dat eenvoudiger. Tenzij het om een collega of iemand uit de buurt ging, kon je perfect een afstand inbouwen door elkaar niet meer te zien. Nu merk ik dat mensen moeilijker van die relaties kunnen loskomen. Ze willen ermee breken, maar omdat het zo gemakkelijk is weer contact te zoeken, kunnen ze het toch niet helemaal loslaten. En blijven ze chatten. Je krijgt die ander bijna niet meer verbannen. Ik weet niet of mensen per se zo veel trouwer waren - ik betwijfel het sterk - maar de sociale media maken het wel gemakkelijker om betekenisvolle of intieme dingen te delen met anderen. Ook dat soort van emotionele ontrouw kan trouwens als kwetsend worden ervaren door de partner."

Rika: "De impact van emotionele ontrouw mag je niet onderschatten. Dan mag je nog zo'n trouw seksueel contact hebben, als jij je binnenkant makkelijker deelt met iemand anders dan met je partner, dan kan dat minstens even ondermijnend zijn voor het vertrouwen en de verbondenheid in je relatie."

Maar het is wel problemen oplossen voor gevorderden.

ALEXANDER WITPAS

Zien jullie nog andere maatschappelijke verschuivingen die een rol kunnen spelen? 

Alexander: "Los van de psychologische component - we weten bijvoorbeeld dat wie vaak impulsief reageert of moeilijker controle over zichzelf kan uitoefenen sneller overspelig is - speelt ook zeker de opportuniteit een rol bij ontrouw. Hoeveel kansen krijg je om vreemd te gaan? Als je dan natuurlijk in een maatschappij zit waar veel mensen deeltijds, met flexibele uren, en onvoorspelbare uurroosters of thuis kunnen werken... Tja, dan is sociale controle een stuk moeilijker. Niet dat we die vrijheden moeten terugschroeven opdat mensen minder overspelig zouden zijn, maar ze creëren gewoon veel meer mogelijkheden."

Rika: "Ontrouw bij vrouwen komt ook vaker voor dan een aantal decennia geleden, simpelweg omdat ze er nu meer de kans toe krijgen."

Het ging net over de 'psychologische component'. Wat maakt dat de ene persoonlijkheid sneller een ander pad bewandelt dan de andere? 

Rika: "Iemand die meer risicogedrag vertoont in andere domeinen, zal dat op ook amoureus vlak doen en sneller aan die verleiding toegeven. Maar ik ben er toch van overtuigd dat de buitenrelationele paden die iemand bewandelt, heel sterk samenhangen met de relatie waar die persoon in zit. En daarmee bedoel ik niet dat je het sowieso elders gaat zoeken als je relatie scheef zit. Maar wel dat je ziet dat mensen zich - vanuit een bepaalde relatiedynamiek - gemakkelijker openstellen voor anderen. Dat kan zijn omdat een van de twee te bezitterig is, bijvoorbeeld, en de ander zich opgeëist en versmacht voelt. Door ontrouw haal je de macht van de andere partner naar beneden: die voelt zich dan plots kleiner en kwetsbaar. Maar het kan ook net zijn dat een relatie zodanig goed is, dat een van de twee zich daardoor angstig gaat voelen en wil vluchten."

Alexander: "Het is een catch-22-situatie, een kip-en-eiprobleem: overspel gebeurt vaak bij koppels waar het op dat moment niet zo goed zit, en net dan moeten ze iets supermoeilijks doen: proberen hun relatie weer uit die crisis te krijgen. Zonder garanties, maar louter in de hoop dat het een lange tijd later weer goed voelt."

Kan een relatie ontrouw te boven komen?

Rika: "Dat kan ze zeker, maar ze transformeert wel. Het wordt nooit meer helemaal wat het geweest is. Als een partner buiten de relatie gaat, roept dat bij velen een enorm gevoel van onveiligheid op. En dat is normaal, want de basis van een monogame relatie blijft toch de belofte dat je elkaar trouw bent. Is dat plots niet meer zo, dan vindt er een vertrouwensbreuk plaats. Dat hakt in op je relatie. Komt de ontrouw niet uit en wordt hij verzwegen, dan moet een van de twee verder met een geheim. Ook dat is niet evident."

Hoe kan relatietherapie helpen?

Alexander: "Als er zich zo'n crisis voordoet in je relatie, daalt de levenskwaliteit enorm. Er wordt amper geslapen, veel ruzie gemaakt. Kun je er dan nog voor zorgen dat beide partners niet voortdurend over hun toeren zijn, is dat al een heel goed begin. Als buitenstaander kun je ook wat ruimer kijken dan het overspel alleen en op de relatie in zijn geheel focussen. En de partners helpen om emotioneel te accepteren dat wat ze dachten dat ze hadden, weg is. Dat is lastig. Maar het is wel nodig, voor je naar de toekomst kunt kijken."

Rika: "De eerste voorwaarde voor relatietherapie is natuurlijk dat die andere relatie is stopgezet. Ik probeer koppels uit de dynamiek van de dader en het slachtoffer te halen, maar het is wel belangrijk dat er wordt erkend dat de ene is gekwetst doordat de andere een stap buiten de relatie heeft gezet. Daarna kunnen we dieper ingaan op de relatie zelf. En bepaalde dingen die al veel langer moeilijk liggen weer bespreekbaar maken. 

Welk idee over relaties zetten we best uit ons hoofd?

Alexander: "Wat je eigenlijk niet mag verwachten is: 'Ik heb een relatie en alles gaat goed, dus dat betekent automatisch dat ik niet meer verliefd zal worden tot ik sterf. En mijn partner evenmin.' Dat klopt natuurlijk niet. Maar we willen allemaal heel graag de enige bron van bevrediging zijn voor onze partner. Masturbatie of porno kijken binnen een relatie, bijvoorbeeld, blijft taboe en wordt door velen als ontrouw ervaren. Omdat je dan ontdekt: goeie of slechte relatie, ik ben niet de enige die mijn partner kan opwinden. Dat is normaal, maar we willen er liever niet aan herinnerd worden."

...